با آغاز دهه ی هشتاد و تسریع روند خشک شدن دریاچه ی ارومیه، متخصصان حوزه ی محیط زیست این واقعه را یک مسئله ی زیست محیطی بسیار حیاتی عنوان کردند و همین امر سبب واکنشهای مختلف شهروندان استانهای مجاور دریاچهی ارومیه گشت. با توجه به این که واکنشهای مذکور، گروههای مختلفی از مردم را در بر میگرفت و تا امروز نیز تداوم داشته است، از آن تحت عنوان «کنش جمعی خشک شدن دریاچه ی ارومیه» یاد شده است. در این مقاله، با اتکاء به چارچوب مفهومی مناسب و با روش اسنادی تلاش شده این کنش جمعی زیست محیطی مورد مطالعه قرار گیرد. آن چه که بررسی این جنبش را حائز اهمیت کرده و به پیچیدگیهای تحلیلی آن افزوده است، نقش گروههای اجتماعی مختلف موجود در آذربایجان جهت پیش بردن آن میباشد. این امر طوری است که فعالان محیط زیست، هویتطلبان و ملیگرایان قومی و بخشی از مردم عادی جامعه همچون بازاریان و طرفداران تیم فوتبال تراکتورسازی تبریز و ... همگی با استفاده از ابزارها و فضاهای عمومی در دسترس، سعی در رساندن صدای خود و بیان مطالبات خود دارند. نتایج پژوهش نشان می دهد که کنش جمعی خشک شدن دریاچه ارومیه ابتدا با کنش فعالان زیست محیطی مطرح شده و بعد ها توسط گروه های سیاسی قومی- زبانی تصرف شده و تداوم یافته است. به بیان دیگر کنش جمعی قومی تحت لوای بحران زیست محیطی زیست کرده و به حیات خود ادامه می دهد و همین امر به کنش وجهه سیاسی بخشیده و مانع فعالیت سمن ها و نهادهای ذیربط برای مدیریت بحران زیست محیطی دریاچه ارومیه شده است.

جوامع روستایی ارتباط تنگاتنگی با محیط پیرامون خود دارند که بسیاری از ویژگی های آن ها منجر به توسعه کارآفرینی و تقویت اقتصاد روستایی می گردد و بعضی دیگر، توسعه کارآفرینی را با محدودیت مواجه ساخته، پیشرفت اقتصادی را به تأخیر می-اندازند. با توجه به اثرات محدودیت های کالبدی و زیست محیطی بر توسعه کارآفرینی در روستاهای پیرامونی مرز و تالاب بین المللی هامون، هدف پژوهش حاضر، تحلیل اثرات این محدودیت ها در روستاهای بخش قرقری شهرستان هیرمند می باشد. این تحقیق از نوع توصیفی- تحلیلی است که در آن از روش اسنادی برای بررسی سوابق و تبیین مسئله و از روش پیمایشی (با ابزار مصاحبه و تکمیل پرسشنامه) برای جمع آوری داده های مورد نیاز در سطح روستا استفاده شده است. جامعه آماری پژوهش شامل سرپرستان خانوارهای ساکن در محدوده موردمطالعه می باشد که با توجه به تعداد خانوارهای ساکن در محدوده موردمطالعه و استفاده از فرمول کوکران، تعداد 348 نمونه برای تکمیل پرسشنامه های تحقیق محاسبه گردید. تجزیه وتحلیل داده ها با استفاده از روش های آمار توصیفی و تحلیلی، مدل ARAS و نرم افزارهای SPSS، Choice Expert و ArcGIS انجام گردیده است. نتایج مدل ARAS در بررسی شدت محدودیت های کارآفرینی در روستاهای موردمطالعه نشان می دهد که محدودیت های کالبدی در 6/58 درصد از روستاها و محدودیت های زیست محیطی نیز در 9/68 درصد از روستاها در سطح شدید یا بسیار شدید می باشد. همچنین بر اساس نتایج آزمون فریدمن، محدودیت های ناشی از وجود دیوار مرزی با میانگین 487/0 و محدودیت دسترسی به منابع آب با میانگین 393/0 به ترتیب بالاترین محدودیت های کالبدی و زیست محیطی را در بین محدودیت های متنوع در هر بعد به خود اختصاص می دهند.

هدف از این پژوهش بررسی تاثیر استراتژی زیست محیطی شرکت، تعهد مدیریت ارشد و عدم اطمینان زیست محیطی با تاکید بر نقش حسابداری مدیریت زیست محیطی، بر عملکرد زیست محیطی شرکت است. این پژوهش مبتنی بر مدل معادلات ساختاری است. ابتدا 84 شرکت دارای گواهینامه ایزو 14001 که در بورس اوراق تهران فهرست شده اند جمع آوری شد. سپس ب طور تصادفی برای 176 نفر از مدیران این شرکت هاپرسشنامه ارسال شد که از این میان تعداد 152 پرسشنامه دریافت شد. نرخ بازگشت پرسشنامه ها 86 درصد است. از بارهای عاملی، میانگین واریانس استخراج شده و قابلیت اطمینان حاصل از تجزیه و تحلیل مدل اندازه گیری برای تمام متغیرها استفاده شد. روایی تبعیضی یا روایی متقابل همه متغیرهای پنهان در مدل را با استفاده از معیار فورنر-لارکر و نسبت ناهمگونی همترازی مورد آزمایش قرار گرفت. نتایج این پژوهش نتایج نشان می دهد که استراتژی های زیست محیطی بر عملکرد زیست محیطی شرکت ها تاثیر مثبت معناداری دارند. استراتژی های زیست محیطی تأثیر مثبت غیر مستقیمی بر عملکرد زیست محیطی شرکت از طریق حسابداری مدیریت زیست محیطی دارند. تعهد مدیریت ارشد بر عملکرد زیست محیطی سازمانی تاثیر مثبت معناداری دارد. تعهد مدیریت ارشد بر عملکرد زیست محیطی شرکت از طریق حسابداری مدیریت زیست محیطی تاثیر غیرمستقیم مثبت معناداری دارد. عدم اطمینان محیطی درک شده بر استفاده از حسابداری مدیریت زیست محیطی تاثیر مثبت معناداری دارد.

نخستین گام در تلاش برای ساختن جوامع پایدار کسب سواد زیست محیطی است (فریتیوف، 1386). صاحب نظران مطالعات زیست محیطی نظیر بوردن و اسکتینو (1979)، اسکان و هولزر (1990)، کایزر و همکاران (1999)، بایارد و جولی (2006) و نیز تانگلت و همکاران (2007) معتقدند که بین دانش زیست محیطی و رفتار های مهم زیست محیطی رابطه وجود دارد. با توجه به این که دانش در شکل دهی و پیش بینی رفتار های زیست محیطی تاثیر گذار است، مقاله حاضر به بررسی رابطه میان دانش زیست محیطی با رفتار زیست محیطی (مصرف انرژی خانگی) در مناطق شهری شهرستان ارومیه می پردازد. در تحقیق حاضر، دانش زیست محیطی در دو سطح دانش نظام مند و دانش مربوط به عمل (رفتار)، مطمح نظر قرار گرفته است. بر این اساس، رابطه مثبت بین دانش و رفتار زیست محیطی، فرضیه اساسی تحقیق را شکل می دهد. از نظر روش شناسی، از روش پیمایش استفاده شده و با استفاده از نمونه گیری خوشه ای، نمونه ها از مناطق شهری انتخاب شدند. داده های تحقیق با استفاده از پرسش نامه و از 383 نفر از ساکنان شهر ارومیه جمع آوری شدند. نتایج ضریب آلفای کرونباخ (63.66) نشان داد که پرسش نامه تحقیق از روایی نسبتا بالایی برخوردار است. نتایج تحقیق نشان داده است که بر خلاف بسیاری از تحقیقات تجربی پیشین که در سایر مناطق جهان انجام شده، در جامعه آماری مورد بررسی، رابطه معنا داری بین دانش زیست محیطی چه دانش از نوع نظام مند و چه از نوع رفتاری و رفتار زیست محیطی وجود ندارد. در ادامه مقاله، دلایل احتمالی بروز این نتیجه مورد بحث قرار گرفته و در موضوعاتی نیز برای انجام تحقیقات آتی پیشنهاد شده است.

زمینه: توجه به سواد و اخلاق زیست محیطی در کشاورزی نقش تعیین کننده در حفاظت از طبیعت و منابع تولید دارد. در صورت عدم برخورداری کشاورزان از سواد زیست محیطی، انتظار می­رود صدمات جبران ناپذیری به محیط زیست وارد شود. پژوهش حاضر با هدف سنجش سواد زیست محیطی و رابطه آن با اخلاق زیست محیطی در بین کشاورزان شهرستان تربت حیدریه انجام شد. روش: روش پژوهش حاضر توصیفی از نوع همبستگی است. جامعه آماری شامل تمامی 3000 کشاورز بخش مرکزی شهرستان تربت حیدریه بودند که تعداد 250 نفر از آنان با استفاده از فرمول کوکران و به روش نمونه گیری تصادفی چندمرحله ای انتخاب شدند. ابزار جمع آوری اطلاعات پرسشنامه بود. اطلاعات بدست آمده با نرم افزار SPSS-19 توسط آماره­های توصیفی (فراوانی، درصد، میانگین، انحراف معیار و همبستگی) و استنباطی (رگرسیون) مورد تحلیل قرار گرفت. یافته ها: نتایج تحقیق نشان داد دانش، رفتار، نگرش و اخلاق زیست­محیطی پاسخگویان در وضعیت مطلوب قرار دارد. همچنین بین سواد زیست محیطی و هر یک از مؤلفه های آن یعنی دانش، نگرش و رفتار و اخلاق زیست محیطی رابطه مثبت و معنی­دار وجود دارد. همچنین دانش زیست­محیطی حدود 12 درصد، نگرش زیست­محیطی 21 درصد و رفتار زیست­محیطی 33 درصد توانایی پیش­بینی اخلاق زیست­محیطی را دارند. نتیجه گیری: بین سواد زیست محیطی کشاورزان و هر یک از مؤلفه های آن یعنی دانش، نگرش و رفتار و اخلاق زیست محیطی آنان رابطه مثبت و معنی­دار وجود دارد، در نتیجه برای بهبود و ارتقای اخلاق زیست­محیطی کشاورزان، توجه به افزایش سطح دانش، بهبود نگرش و تقویت رفتار زیست محیطی آنان از طریق آموزش و در نظر گرفتن مشوق­ها و انگیزه­های مناسب، ضروری است.

زمینه: توجه به سواد و اخلاق زیست محیطی در کشاورزی نقش تعیین کننده در حفاظت از طبیعت و منابع تولید دارد. در صورت عدم برخورداری کشاورزان از سواد زیست محیطی، انتظار می رود صدمات جبران ناپذیری به محیط زیست وارد شود. پژوهش حاضر با هدف سنجش سواد زیست محیطی و رابطه آن با اخلاق زیست محیطی در بین کشاورزان شهرستان تربت حیدریه انجام شد. روش: روش پژوهش حاضر توصیفی از نوع همبستگی است. جامعه آماری شامل تمامی 3000 کشاورز بخش مرکزی شهرستان تربت حیدریه بودند که تعداد 250 نفر از آنان با استفاده از فرمول کوکران و به روش نمونه گیری تصادفی چندمرحله ای انتخاب شدند. ابزار جمع آوری اطلاعات پرسشنامه بود. اطلاعات بدست آمده با نرم افزار SPSS-19 توسط آماره های توصیفی (فراوانی، درصد، میانگین، انحراف معیار و همبستگی) و استنباطی (رگرسیون) مورد تحلیل قرار گرفت. یافته ها: نتایج تحقیق نشان داد دانش، رفتار، نگرش و اخلاق زیست محیطی پاسخگویان در وضعیت مطلوب قرار دارد. همچنین بین سواد زیست محیطی و هر یک از مولفه های آن یعنی دانش، نگرش و رفتار و اخلاق زیست محیطی رابطه مثبت و معنی دار وجود دارد. همچنین دانش زیست محیطی حدود 12 درصد، نگرش زیست محیطی 21 درصد و رفتار زیست محیطی 33 درصد توانایی پیش بینی اخلاق زیست محیطی را دارند. نتیجه گیری: بین سواد زیست محیطی کشاورزان و هر یک از مولفه های آن یعنی دانش، نگرش و رفتار و اخلاق زیست محیطی آنان رابطه مثبت و معنی دار وجود دارد، در نتیجه برای بهبود و ارتقای اخلاق زیست محیطی کشاورزان، توجه به افزایش سطح دانش، بهبود نگرش و تقویت رفتار زیست محیطی آنان از طریق آموزش و در نظر گرفتن مشوق ها و انگیزه های مناسب، ضروری است.